Parça yıkama nedir ?

Konfeksiyon mamulünün tutum kazanması ve görüntü efektinin değişmesi olayına kısaca Parça yıkama denmektedir. Yıkanacak mamulün ne tür bir yıkamaya tabi  tutulacağı aşağıdaki kriterlere göre belirlenmelidir.

• Mamulün cinsi
  
• İstenen görüntünün ve tutumun nasıl olacağı
  
• Mamulün yıkama işlemlerine dayanıklılığı
  
• Kullanılan aksesuarların özellikleri

Yıkama çeşitleri nelerdir?

TAŞ YIKAMA
ENZİM YIKAMA
AĞARTMA
NORMAL YIKAMA
SİLİKON YIKAMA
KUM YIKAMA
BUZ YIKAMA
KAR YIKAMA
RODEO İŞLEMİ

Taş yıkama nedir?

Pomza taşı adı verilen doğal taşlarla yapılan  yıkama şeklidir .
Mamulün inceliğine ve kalınlığına   veya  istenen  efektin azlığına ve çokluğuna göre  değişik boyutlarda taşlar kullanılabilir. Burada önemli olan mamulün  taşa ve fiziki sürtünmelere dayanıklı olmasıdır. Biz yıkamayı fiziko-kimyasal bir olay olarak adlandırmaktayız. Fiziki olaylar  mamulün taşla  , bir diğer mamulle ve de makina ile olan temasıdır. Fakat son yıllarda  konfeksiyon ürünlerinde istenen yüksek dayanıklılık nedeni ile yıkama işlemleri içine kimyasallar da girmeye başlamıştır. Enzimler bunların başlıcalarından biridir. Taşla beraber enzim kullanılarak  daha kısa sürede belirgin bir efekte ulaşılarak mamule zarar vermeden yıkama işlemi bitirilmektedir. Taş yıkama işleminden sonra yapılan durulama , ağartma  yumuşatma işlemleri de bu yıkama isimlerine  ön ek olarak kullanılmaktadır. Taş yıkama + ağartma ,enzimli taş yıkama ,ağır taşyıkama
 taş yıkama+silikon yumuşatma gibi isimler en sık kullanılanlarıdır.

Enzim yıkama nedir ?

Organik mikroorganizmaların yıkama işlemlerinde kullanılması yıkama olayına yeni bir anlam katmıştır. Yukarıdaki paragrafta anlatıldığı gibi taşla beraber mamüle kazandırdığı tutum  enzimi vazgeçilmez bir yıkama unsuru haline getirmiştir. Haşıl sökücü enzimler ( alfa-amilaz bazlıdır) ön yıkamada kullanılır. Taş enzimleri (Selülaz bazlı olanları tercih edilmektedir) taş yıkamada kullanılır.Tüy dökücü enzimler (asit bazlıdır) tüylenmiş veya tüylenmeye müsait mallarda kullanılmaktadır. Bu enzimler Tencel veya viskon  içeren mamullerde çok sık kullanılmaktadır.

Ağartma nedir ?

Soldurma veya süperleme adları da kullanılarak yapılan yıkama işlemidir .Taş yıkamadan veya normal yıkamadan ( rinse ) sonra yapılan bir indirgeme reaksiyonudur. Potasyum permanganat veya Sodyum hipoklorit ( HYPO ) kullanılarak yapılır avrupada glikoz ilede yapılmaktadır fakat oldukça pahalı bir yöntemdir.Bu  ağartma işlemlerinden sonra çok iyi bir nötralizasyon şarttır . Nötralizasyon işlemi  usulüne uygun yapılırsa hiç bir  yan tesir olmaksızın bu işleme tabi tutulan  mamuller kullanılabilir.

Normal yıkama nedir ?

Rinse olarak bilinir. Sadece yumuşatıcı kullanılarak yapılan yıkama şeklidir. Rinse yıkamalı mamuller çok boya verdiği için tüketici uyarılmalıdır. İndigo boyayı fiske etmek mümkün olmadığı için boya vermeyi önlemek mümkün değildir.

Silikon yıkama nedir ?

Silikon yağı adı ile bilinen makro veya mikro emülsiyonlar halinde kulanılan yumuşatıcılarla yapılan yumuşatma işlemidir.

Kum yıkama nedir ?

Esas itibarı ile en küçük boyutlardaki pomza taşları ile yapılan yıkama  işlemleridir. Yıkama terminolojisinde taş yıkama adı altında geçmektedir. Özellikle örgü mamullerde kullanılır . Bazen de akar boyalı örgü veya  dokuma mamullerinin yıkaması da bu şekilde yapılır.

Buz  yıkama nedir ?

Denim mamullerinin çok   açık tonda mavi renge indirgenmesi işlemidir. İstenilen renge ulaşmak için çok fazla   hipo veya permanganat kullanıldığından  nötralizasyon işlemleri çok iyi yapılmalıdır. Hipoklorit miktarının fazla olması nedeni ile mamulde zayıflama olacağı bilinmelidir. Bu tür yıkamada sararma riski diğer yıkamalara göre daha fazladır.
Bu yüzden buz yıkama yapılmış mamullerin depolanma ve vitrinde sunuş şartlarına çok dikkat etmek gerekir. Bu mamullerde kullanılan aksesuarlar aşırı hipoklorit kullanımı nedeniyle kötü yönde etkilenerek pas ve leke sorunları çıkarır. Lycralı  kumaşlarda lycra bozulmasına sebep olan buz yıkama bu tip kumaşlarda permanganat kullanılarak yapılır.

Kar yıkama nedir ?

İndirgen kimyasal maddelerin  kapiler özellikteki pomza taşına emdirilmesi sonrasında  sadece taş ve malın muameleye tabi tutulması işlemidir. Ortamda su gibi katalizör bir ortam olmadığından fiziki sürtünme had safhadadır. Bu sebeple bu uygulamaya tabi tutulacak mamullerin çok dayanıklı olması gerekmektedir.

Rodeo nedir ?

Denim mamullere uygulanan bir işlemdir. Basınçlı ince ve özel bir kumun mamule uygun bir basınçla püskürtme işlemidir.

Tint işlemi nedir ?

Tint işlemi kısaca kirletme boyası olarak adlandırılabilir. Normal boya prosesinin kısaltılması suretiyle yapılan bu işlemde haslıklar normal boya prosesine nazaran daha düşüktür.

Fashion İşlemleri nelerdir ?

1.Buruşmazlık işlemleri ( Wrinkle free)
2.Bıyık ve zımpara işlemleri
3.Kırma işlemleri
4.Degrade ve batik işlemleri
5. Ağartma yöntemi ile fırça ve püskürtme işlemleri
6. Destroy işlemleri (yıpratma)
7. Lokal tint işlemleri

Fashion işlemlerinde çıkabilecek sorunlar nelerdir ?

Buruşmazlık işlemleri sırasında kullanılan polimer esaslı kimyasallar mukavemet kaybına neden olabilir . Bu işleme tabi tutulan mamuller 4-5 ev yıkamasına dayanıklıdır.

Bıyık ve zımpara işlemleri bir çeşit zımparayı mamulün istenilen bölgelerine  sürterek çizgi efekti veya bölgesel sürtünmeyle eskimişlik efekti vermek için yapılan işlemlerdir  .

Kırma  işlemlerinde de sorun aynıdır. Çünkü aynı esasta kimyasallar kullanılmaktadır.

Ağartma ile yapılan bitim  işlemlerinde de düzgünsüz efektler elde edilir.

Destroy işlemleri mamulün belli bölgelerine istenen türde ve özel aparatlarla yapılan yıpratmaların genel adıdır.

Lokal tint işlemi adından da anlaşılacağı gibi mamulün değişik bölgelerine püskürtme yöntemi ile değişik boyarmaddelerin atılma işlemidir.

Yukarıda adı geçen işlemler insan eliyle değişik aparatlarla yapıldığından üretime getirilen mamullerin birbirinin tıpa tıp aynısı olması mümkün değildir. Yapılan numune ile  üretim malı arasında farklar olacaktır. Kısacası mamullerin birbirine % 100 uyumu mümkün değildir. Bu ayrıntıların bilinerek bu tür üretimleri kabul etmek gerekir.

Tüm yıkamalar ve özel işlemler denim mamullere uygulanmaktadır. Denim mamuller indigo boyarmadde ile boyandığından bu boyama tipinin yıkama da yaşattığı riskleri de bilmek gerekir.

Dokuma mamullerin yıkanmasında genellikle yaşanan sorunlar nelerdir ?

Yukarıda adı geçen tüm yıkamalar  denim mamullerde uygulanmaktadır. Yalnız gabardin ,özellikle renkli gabardin mamullerde  ağartma  ve rodeo yıkamalar çok fazla kullanılmaz. Dokuma mamullerin yıkanmasında özellikle kumaş yapısı ,iplik tipi, dikiş ipliği tipleri temel kriterlerdir. Bunlarla  beraber  metal aksesuar , etiket , brode , nakış gibi  özellikler içeren  unsurlar  önemle üzerinde durulması gereken unsurlardır.

Mamulün serbest bir yıkama ve kurutma işlemine tabi tutulması çekme değerleri üzerinde büyük bir etkendir. Bu  sebeple kumaşların sanfor işlemleri, çekme testlerinin sağlıklı yapılması üretimi kolaylaştıracak ve olası fireleri en aza indirecektir. Çekmeyi en çok etkileyen faktör serbest kurutmadır. Parça yıkama yapılan tesislerde 80C sıcaklıklar üzerinde çalışan kurutmalar oldukça risklidir şok kurutmalar çekmeyi yüksek oranda etkiler. Uzun süreli kurutmanın çekmeyi olumsuz yönde etkilediği sıkça tartışılır . Fakat yaptığımız araştırmalar sürenin değil sıcaklık derecesinin ve de hatalı yapılan çekme değerleri testlerinin
bu sonucu doğurduğudur. Bu tür testleri bir kaç defa sağlamasının alınması çok faydalı olacaktır.

Örgü mamullerin yıkanmasında genellikle yaşanan sorunlar nelerdir ?

Bilindiği gibi örgü mamulleri yıkama işlemlerinde en riskli  grubu oluşturur. Yıkamaya  gidecek mamulün kumaş halindeyken yapılacak bitim işlemleri ( ram sanfor ,şardon ,baskı ) çok dikkatle yapılmalı ve yıkama tesisleri ile sıkı irtibat kurulmalıdır. Özellikle taş yıkamaya tabi tutulan örgü mamullerde penye iplikler tercih edilmelidir . Dikiş iplikleri dayanıklı seçilmeli ve ince mamüllerde (özellikle 20/1, 30/1 süprem ve pike mamuller) uygun dikiş iğneleri tercih edilmelidir. Örgü mamullerde tüylenme hadisesi çokça görülmektedir . Bu sorunu gidermek için tüy dökme işlemi ( anti pilling işlemi )yapılmaktadır.Fakat uygulama sırasında elyafta oluşan  gramaj kaybı ve  mukavemet  düşüşü bu tür mamullere özel bir ilgi gerektiğini ortaya koymaktadır.

 Örgü mamullerde çekme testleri çok önemlidir özellikle may dönmesi ve aşırı çekmeler problem yaratmaktadır .Sorunun  çözümü  kumaş halinde yapılacak bitim işlemleri sayesinde daha da kolay olacaktır.